Luật hiện hành quy định điều khiển phương tiện giao thông mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn là hành vi bị nghiêm cấm. Nếu vi phạm, tài xế sẽ bị xử phạt hành chính hoặc xử lý hình sự, tùy tính chất, mức độ của hành vi.
CSGT kiểm tra nồng độ cồn đối với tài xế
ẢNH: TUÂN NGUYỄN
Theo Nghị định 168/2024, tài xế xe máy sẽ bị phạt từ 2 - 10 triệu đồng tương ứng với ngưỡng nồng độ cồn, mức này với tài xế ô tô là từ 6 - 40 triệu đồng. Người vi phạm còn bị trừ điểm hoặc tước quyền sử dụng GPLX.
Trong khi đó, điều 267 bộ luật Hình sự quy định gây tai nạn giao thông trong tình trạng sử dụng rượu bia mà có nồng độ cồn vượt quá mức là tình tiết định khung, với khung hình phạt từ 3 - 10 năm tù.
Không chỉ khác biệt về hậu quả pháp lý, quy trình áp dụng 2 hình thức chế tài đối với vi phạm về nồng độ cồn cũng có những điểm riêng.
Với xử phạt hành chính, việc xác định hành vi vi phạm sẽ phụ thuộc vào kết quả kiểm tra nồng độ cồn bằng máy đo chuyên dụng của lực lượng CSGT. Thông số trên máy đo sẽ cho biết tài xế vi phạm nồng độ cồn ở ngưỡng nào, tương ứng với mức phạt bao nhiêu tiền.
Song, với xử lý hình sự, nếu chỉ dựa vào chỉ số nồng độ cồn của tài xế gây tai nạn thì chưa đủ để đương nhiên áp dụng tình tiết định khung "trong tình trạng sử dụng rượu bia" đối với họ.
Theo giải đáp mới đây từ TAND tối cao, để áp dụng tình tiết định khung tại điều 267 bộ luật Hình sự, ngoài xác định tài xế gây tai nạn có nồng độ cồn thì phải xác định rõ nồng độ cồn là do việc sử dụng rượu bia gây ra. Việc này có thể chứng minh thông qua kết luận giám định, hoặc căn cứ khác cho thấy tài xế đã sử dụng rượu, bia.
"Trường hợp không có căn cứ xác định người phạm tội đã sử dụng rượu bia, thì không áp dụng tình tiết này", TAND tối cao nêu rõ.
Vì sao có sự khác biệt?
Như vậy, căn cứ để xử phạt hành chính đối với tài xế vi phạm nồng độ cồn chủ yếu dựa vào kết quả từ máy đo. Trong khi đó, căn cứ để áp dụng tình tiết định khung gây tai nạn khi lái xe trong tình trạng sử dụng rượu bia đòi hỏi ở mức độ cao hơn, phải chứng minh mối liên hệ trực tiếp giữa nồng độ cồn và việc uống rượu bia.
Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, cho biết sự khác biệt nêu trên xuất phát từ cơ chế xử lý của 2 hình thức chế tài. Với xử phạt hành chính, chỉ cần phát hiện nồng độ cồn trong hơi thở hoặc máu sẽ bị phạt tiền, chế tài nhẹ hơn. Còn xử lý hình sự, do chế tài nghiêm khắc hơn nên quy định được thiết kế theo hướng chặt chẽ hơn, đòi hỏi trách nhiệm chứng minh cao hơn. Điều này nhằm đảm bảo sự phù hợp giữa mức độ chế tài với tính chất, mức độ và hậu quả do hành vi vi phạm gây ra.
Một số ý kiến băn khoăn khi bị xử phạt hành chính, nếu hơi thở có nồng độ cồn nhưng không phải uống rượu bia mà do ăn hoa quả lên men hoặc uống thuốc thì có được áp dụng "cơ chế miễn trừ" như xử lý hình sự không.
Cục CSGT từng giải thích rằng, máy đo nồng độ cồn của CSGT có 2 chế độ, gồm định tính (xác định có hay không nồng độ cồn) và định lượng (nồng độ cồn là bao nhiêu). Do đó, không thể xảy ra tình huống xử lý sai nếu tài xế không có nồng độ cồn.
Trường hợp tài xế bị xác định có nồng độ cồn nhưng trình bày do sử dụng đồ ăn lên men, họ có quyền đề nghị và CSGT sẽ linh động cho nghỉ ngơi 5 - 10 phút, uống nước cho sạch khoang miệng, rồi mới đo lại để bảo đảm khách quan.
Khi xây dựng luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng khẳng định thực tiễn rất hiếm phát hiện nồng độ cồn nội sinh. Quá trình xử lý vi phạm, tài xế có thể trao đổi với lực lượng chức năng để kiểm tra lại thông qua xét nghiệm máu.
Bình luận (0)